Home

Home / Home

Waarom goede communicatievaardigheden het verschil maken

Communicatie is in basis niets meer of minder dan het uitwisselen van informatie tussen minimaal twee personen of partijen. Hierbij wordt een wederzijds begrepen tekensysteem gebruikt: de menselijke taal. De betrokken personen of partijen fungeren in deze informatie-uitwisseling, al dan niet afwisselend, als zender en als ontvanger.

Dit klinkt allemaal vrij eenvoudig. Niets is echter minder waar. Goede communicatie valt of staat namelijk met de kwaliteit van de communicatievaardigheden. Beschik je als individu of als groep niet over de juiste communicatie skills, dan is de kans groot dat er een misverstand ontstaat. Dit kan uiteenlopende gevolgen hebben, variërend van gemakkelijk op te lossen tot levensbedreigende situaties.

 

Communicatiekanalen met eigen regels

Binnen de menselijke interactie bestaan verschillende communicatiekanalen, die stuk voor stuk hun eigen regels hebben en daardoor ook unieke communicatievaardigheden behoeven. Tijdens het communiceren maakt de mens gebruik van een of meerdere van de volgende verschillende communicatiekanalen:

  • Visueel (symboliek zoals gebruikt in verkeersborden en logo’s, maar ook non-verbale communicatie zoals lichaamstaal en gezichtsuitdrukkingen);
  • Auditief (vocale en verbale communicatie en geluidssignalen);
  • Tactiel (zoals in braille);
  • Haptisch (aanraking op het lichaam);
  • Olfactorisch (communicatie via het reukzintuig);
  • Elektromagnetisch (zoals mobiele telefoons, Wi-Fi, satellieten);
  • Biochemisch (feedback proces van stimuli en reacties daarop).

Door een continu proces van civilisatie heeft de mensheid steeds complexere communicatievormen weten te ontwikkelen. Wat ooit begon met rooksignalen, hiërogliefen en schriftkunst, is vandaag de dag uitgegroeid tot een telecommunicatiesysteem waarin regelmatig nieuwe ontwikkelingen plaatsvinden. Hierdoor volgen ook de bijbehorende communicatievaardigheden elkaar in een rap tempo op. Wil je volledig mee blijven doen in de huidige samenleving? Dan kun je je het niet permitteren om hier niet de nodige aandacht aan te schenken.

 

Communicatievaardigheden gebruik je continu

Het ontwikkelen van je communicatievaardigheden is iedere dag weer van belang. Of het nu gaat om sociale interactie in privésfeer, of professionele communicatie op je werk, overal heb je goede communicatievaardigheden nodig. Sterker nog, deze zijn allesbepalend. Zo kun je alles weten van een bepaald vakgebied, maar als je verbale vaardigheden te wensen over laten zal je nooit die gewenste leidinggevende functie bekleden.

 

Wat zijn interpersoonlijke vaardigheden?

Interpersoonlijke communicatie skills zijn hierbij ontzettend belangrijk. Hier wordt het face-to-face communicatieproces mee bedoeld. Daarin gaat het niet alleen om wat er wordt gezegd, maar zeker ook om hóe het wordt gezegd. Welke intonatie gebruik je en welke lichaamstaal en gezichtsuitdrukkingen? Bij interpersoonlijke communicatie komen dus zowel verbale als non-verbale vaardigheden kijken. Om het begrip van interpersoonlijke communicatie te verduidelijken wordt het meestal opgebroken in de volgende onderdelen:

 

  • Betrokken personen en/of partijen

Bij iedere communicatievorm zijn minimaal twee personen en/of partijen betrokken. Hierbij wordt een onderscheid gemaakt tussen eenrichting communicatie en tweerichting communicatie.

Bij eenrichting communicatie is er sprake van een zender/zenders van de boodschap en een ontvanger/ontvangers van de boodschap.

Tweerichting communicatie komt echter veel vaker voor. Hierbij wisselen de personen en/of partijen de rol van zender en ontvanger continu af: er vindt interactie plaats. Dit kan alleen een verbale interactie zijn, maar meestal worden er door beide betrokkenen veel non-verbale communicatievormen gebruikt. Denk hierbij aan instemmend knikken, lachen of de wenkbrauwen fronsen.

 

  • De boodschap

Naast de betrokken personen en/of partijen is de boodschap zelf een vast element in iedere communicatievorm. Deze boodschap bestaat niet alleen uit de informatieverstrekking door gebruikmaking van een taal, maar zeker ook uit de bijkomende non-verbale uitdrukkingen. Deze vertellen namelijk precies welke emotionele aspecten bij de boodschap horen.

 

  • Ruis in de communicatie

Men spreekt bij communicatie van ruis wanneer de boodschap wordt verstoord doordat de zender bijvoorbeeld ingewikkeld vakjargon gebruikt. Ook wanneer de ontvanger een ongeïnteresseerde lichaamshouding aanneemt, of de aandacht op iets of iemand anders vestigt is er sprake van ruis. Verder behoren ook culturele verschillen tot mogelijke verstoringsvormen van communicatie.

 

  • Feedback

Onder feedback verstaan we de verschillende reactievormen van de ontvanger/ontvangers van de boodschap. Ook feedback bestaat uit zowel verbale als non-verbale reacties. De ontvanger kan bijvoorbeeld aan de zender vragen om een deel van de boodschap te herhalen. Op basis van feedback weet de zender of de boodschap zoals bedoeld is overgekomen, of dat er iets in de informatieoverdracht aangepast moet worden.

 

  • Context

Ook de context waarin de communicatie plaatsvindt is van invloed. Dit kan de locatie betreffen (bijvoorbeeld in een kantoor, een woonkamer of buiten), maar ook de sociale context. Welke verantwoordelijkheden hebben de communicatiedeelnemers? En in welke emotionele context vindt de communicatie plaats?

 

  • Communicatiekanaal

Bij interpersoonlijke communicatie wordt meestal gebruik gemaakt van spraak en visuele communicatiekanalen. Een telefoongesprek is hierin een uitzondering. Dan geldt alleen spraak als communicatiekanaal.

 

Correcte interpretatie van wat je hoort en ziet

Inmiddels is duidelijk dat goede communicatievaardigheden uit zowel verbale als non-verbale uitdrukkingen bestaan. Bij verbale communicatie draait het allemaal om wat de zender zegt om de boodschap zoals bedoeld over te brengen op de ontvanger. Onder andere de reflectievaardigheden van de ontvanger zijn hierin succesbepalend. Goed kunnen luisteren en vervolgens interpreteren is hier een essentieel onderdeel van.

Ook de non-verbale communicatie van de ontvanger is vaak veelzeggend. Wanneer de ontvanger met opgetrokken wenkbrauwen een boodschap aanhoort, kan dit duiden op verbazing of onbegrip. De zender doet er dan verstandig aan te vragen om verbale feedback.

 

Schriftelijke communicatie en presentatie

Doordat er tegenwoordig veelvuldig online gecommuniceerd wordt via e-mail, sociale media en websites, zijn schrijfvaardigheden steeds belangrijker geworden. Wanneer je bijvoorbeeld de grammaticale regels onvoldoende beheerst, kan dit zowel zakelijk als privé negatieve gevolgen voor je hebben. Ditzelfde geldt voor het aantrekkelijk verpakken van je boodschap, bijvoorbeeld in een power-point presentatie op je werk. Hierbij is niet alleen een taal-technisch correcte inhoud belangrijk, maar ook de manier waarop je richting het publiek communiceert.

 

Samenvatting

Samengevat is de kwaliteit van onze communicatievaardigheden allesbepalend voor ons succes op het werk en ook privé, in de sociale contacten. Kortom, ons hele leven. Juiste communicatievaardigheden zijn ontzettend belangrijk. Niet in de laatste plaats door de diverse telecommunicatievormen die continu verder ontwikkeld worden. Neem daarom de tijd en besteed de nodige aandacht aan jouw skills: met goede communicatievaardigheden bereik je zoveel meer in het leven.